مقدمه :

• زندگی در آپارتمان های شهری باعث شده ارتباط ما با طبیعت کمتر از همیشه شود . اما فناوری های نوین در طراحی فضای سبز ، راهی زیبا و هوشمندانه برای بازگرداندن طراوت به زندگی شهری ارائه کرده اند ، یکی از این راه ها روف گاردن ( بام سبز ) است . 
• روف گاردن نه تنها محیطی چشم نواز ایجاد می کند بلکه با کاهش دما ، افزایش کیفیت هوا و حتی صرفه جویی در انرژی مزایای فراوانی برای ساکنان ساختمان به همراه دارد . در ادامه با تعریف ، مزایا ، انواع و مراحل اجرای بام سبز آشنا می شویم . 

روف گاردن چیست ؟

• روف گاردن یا بام سبز به فضایی گفته می شود که روی پشت بام ساختمان ها طراحی و اجرا می شود تا محیطی طبیعی و دل انگیز ایجاد کند  .
• در این فضا میتوان از : چمن ، گل و گیاه ، فلاورباکس ، مسیر چوبی ، آلاچیق ، آبنما و مبلمان در فضای باز استفاده کرد . 
• هدف از طراحی روف گاردن ایجاد محیطی آرام برای استراحت ، دورهمی و لذت از طبیعت در دل شهر است . 

مزایای اجرای روف گاردن 

1. زیبایی بصری و افزایش ارزش ملک :

بام سبز جلوه ای خاص و لوکس به ساختمان میبخشد و ارزش ملک را بالا میبرد .

2. کاهش دمای محیط و صرفه جویی انرژی :

پوشش گاهی باعث خنکتر شدن ساختمان در تابستان و عایق حرارتی در زمستان می شود . 

3. بهبود کیفیت هوا : 

گیاهان با جذب دی اکسید کربن و تولید اکسیژن هوای اطراف را تازه تر می کنند . 

4. مدیریت آب های سطحی : 

سیسنم زهکشی در روف گاردن مانع تجمع آب باران وآسیب به سقف می شود . 

5. تاثیر مثبت بر روحیه و سلامت روان :

حضور گیاهان و فضای سبز استرس را کاهش داده و حس آرامش را تقویت می کند .

انواع روف گاردن 

روف گاردن ها از نظر عمق خاک ، نوع گیاه و کاربری به سه نوع تقسیم می شوند : 

وزن کم ، نیاز به نگهداری کم ، مناسب برای گیهان کم عمق مانند ؛ چمن و ساکولنت 

عمق خاک بیشتر ، قابلیت کاشت درختچه و چیدمان مبلمان و آلاچیق 

طراحی به صورت قطعات جداگانه ( فلاورباکس ) که قابل جابجایی و تنظیم هستند . 

مراحل طراحی و اجرای روف گاردن ( بام سبز ) 

• طراحی اصولی بام سبز نیازمند بررسی دقیق فنی و زیبایی شناسی است . مراحل اصلی شامل موارد زیر است : 

1. بررسی سازه و محاسبه وزن مجاز : 

قبل از هرچیز باید استحکام سقف توسط مهندس سازه بررسی شود . 

2. عایق کاری و ایزولاسیون : 

برای جلوگیری از نفوذ رطوبت به سقف ، از لایه های عایق رطوبتی و حرارتی استفاده می شود . 

3. نصب سیستم زهکشی و فیلتراسیون : 

این سیستم باعث هدایت آب اضافی و جلوگیری از پوسیدگی ریشه گیاهان می شود . 

4. افزودن بستر کشت و خاک مناسب : 

خاک مخصوص بام سبز باید سبک ، غنی و دارای زهکشی مناسب باشد . 

5. انتخاب گیاهان مناسب : 

گیاهان مقاوم به گرما ، باد و خشکی مثل اسطوخودوس ، زنبق ، نخل مرداب و چمن مصنوعی بام . 

6. نصب تجهیزات و مبلمان فضای باز : 

شامل مسیر چوبی ، نورپردازی ، آلاچیق ، نیمکت و آبنما .

7. سیستم آبیاری هوشمند : 

آبیاری قطره ای یا اتوماتیک برای صرفه جویی در مصرف آب و نگهداری آسان .

بام سبز(روف گاردن)، به مواردی اطلاق می شود كه كاشت گياه بر روی زمین صورت نگرفته و بر روی يك سقف انجام گیرد.  بام سبز بامی است كه تمام يا قسمتی از آن با پوشش گياهی، درختان  پوشانيده می شود .

• انتخاب انواع پوشش گياهی وابسته به  شرايط آب هوایی، میزان تابش نور خورشید و كيفيت آب منطقه می باشد تا بتوان در تمامی فصول سال پوشش گياهی را حفظ كرد.
•   بام سبز از عناصر پايدار در طراحی اكولوژی امروزی است و موجب افزايش سرانه فضای سبز، ارتقاء كيفيت محيط سبز و توسعه پايدار شهری می شود

.

مزايای بام سبز :

مزايا اقتصادی :

•   گرچه اجرای بام های سبز هزينه اوليه ای را به هزينه های ساخت بنا می افزايد، اما در طول مدت استفاده، به دليل كاهش هزينه های مصرفی و موارد ديگر، هزينه های مذكور بازگشت داده خواهد شد.

مهم ترين مزايای اقتصادی بام سبز به شرح زير قابل دسته بندی است :

1.   كاهش تبادلات حرارتی و افزايش راندمان دستگاه هاي تهويه مطبوع : وجودفضای سبز دربام، موجب كاهش دمای هوا در سطح بام در تابستان شده و اين كاهش دمای محيط در كاركرد بهينه دستگاه های تهويه مطبوع موثرست.
2.   افزايش كارایی  پانل هاي خورشيدی : نگاه داشتن يك درجه حرارت ثابت بر روی سقف موجب بالا بردن كارایی پانل های خورشيدی می شود.
3. افزايش دوام و طول عمر مصالح : نوع بام ومصالح می توانند عمر مفيد لايه های ساختمان را 2.5 تا 3 برابر افزايش دهند.بام سبز با محافظت در برابر اشعه  ماورابنفش موجب افزايش طول عمر مصالح ميشود.      
4. افزايش فضاي مفيد ساختمان      
5. افزايش قيمت ملك        
6. توليد غذا          
7. ايجاد شغل

مزايا زيست محيطی :

1. مديريت روان آب ها : با كاهش سرعت آب ، ذخیره آب وتصفيه آب حاصل از باران كه به آلاينده ها آلوده شده است قبل از وارد شدن به رودخانه ها و درياچه ها
2. تعديل اثر جزاير گرمایی : بدنه ها و سطوح ساختمان كه سطح يک شهر را می پوشانند اگر دارای سطوح تیره باشند موجب بالا رفتن حرارت محيط شده كه به عنوان جزاير گرمایی شناخته مي شوند.استفاده از بام سبز می تواند اثر جزاير گرمایی را با كاشت گياه كاهش دهد.
3. پاكسازی هوا : جذب و فيلتر كردن آلاينده ها و ذرات معلق توسط گياهان      
4. عايق صوتی : اگر ضخامت خاک بام سبز 20 سانتی متر باشد ، صدا تا ٤٦ دسی بل كاهش می يابد.       
5. ايجاد اكوسيستم طبی : برای جانوران و بازگرداندن زيست بوم جانوری به شهرها

مزايای اجتماعی :

1. زيباسازی محيط شهری  
2. گسترش تعاملات اجتماعی ميان ساكنین   
3. ارتقا طراحی فضای سبز شهری  
4. افزايش سرانه فضای سبز          
5. باغ درمانی   

معايب بام سبز :   

1. اعمال وزن و فشار زياد  ناشی از خاک گياهان روفگاردن به سقف و ساختمان احتمال وارد آمدن آسيب به سقف در اثر رشد زياد ريشه گياهان
2. احتمال نم زدگی و نشت آب به سقف زیرین
3. هزینه های نگهداری بالا

معضلات اجرای بام سبز در ايران :

1. قيمت نسبتا بالا
2. عدم اعتماد به عايق ها
3. عدم اعتماد به اجرای اصولی عايق ها و  گارانتی آن اعمال بار اضافه به سازه 
4. نگهداری و بهره برداری سخت (مخصوصا در مشاعات) 
5. ترس از آسيب رساندن ريشه گياهان به عايق بام

عوامل موثر بر طراحی  بام سبز :

• توجه به  شرايط فیزيكی ساختمان و سايت هنگام احداث بام سبز و طراحی آن از اهميت زيادی برخوردار است.

مشخصات فیزيكی بام كه در هنگام طراحی بايد بدان توجه كرد به  شرح زير است  :

 شيب بام :

• شيب ١تا 30 درجه برای جلوگیری از فرسايش و رانش خاک مناسب است و موجب تثبيت خاک خواهد شد.

جهت :

• جبهه شمالی و جنوبی بام  شرايط نور و گرمایی متفاوتی دارند. همچنین اگر  بخشی  از بام يا ديوار در سايه درختان يا ساختمان های ديگر باشند،پوشش گياهی به شكل متفاوتی  رشد خواهد كرد.

 باد :

• بام و ديوارهای سبز نسبت به بام و ديوارهای ساخته شده با مواد ديگر در معرض خطر كمتری نسبت به طوفان است.

 وزن :

• قبل از نصب بام و ديوار سبز بايد در مورد میزان بار اضافی که سازه می تواند تحمل کند اطلاع یافت. یک لایه نازک بام سبز وزنی معادل 50 کیلوگرم بر متر مربع زمانی که اشباع شده باشد دارد.

عوامل موثر بر انتخاب نوع بام سبز :

1. سلیقه و هدف طراح و کارکرد مورد انتظار (عملکردی یا زیست محیطی )
2. شرایط سازه
3. شرایط اقلیم

ملاحظات سازه ای در طراحی و اجرای بام سبز :

• اجرای بام سبز بر روی بام يك ساختمان بار اضافه ای را به آن تحميل خواهد نمود.
• پيش بينی بام سبز در هنگام طراحی بنا سبب مي شود كه هزينه قابل توجهی به هزينه سازه ساختمان اضافه نشود انتخاب نوع بام سبز بايد با توجه به محدوديت های آن صورت گیرد .
• وزن يك بام سبز كه به عنوان بار مرده وارد بر سقف محاسبه مي شود، وزن لايه های مختلف بام سبز،  وزن لايه بستر كشت و گياهان كاشته شده در آن را در بر می گیرد.
• لازم است وزن لايه زهكش نیز با اين فرض در نظر گرفته شود كه به میزان حداكثر ظرفيت خود دارای ذخیره آب است و خاک نیز از آب اشباع شده در نظر گرفته شود.
• بار اجزای معماری همچون مسیرهای حركتی و كفپوش ها، ديوارها، بركه های آب، مكانهای بازی، درختان و بوته های بزرگ به همراه بار زنده بر اساس ظرفيت حضور افراد بر روی سقف در هنگام ساخت بايد منظور شود.
• محاسبه بار باد و  ضريب در نظر گرفته شده برای آن الزامی است.

طبقه بندی انواع بام سبز :

1. بر مبنای نوع ساختار
2. بر مبنای نوع اجرا

طبقه بندی انواع بام سبز بر مبنای نوع اجرا :

1. سیستم درجا
2. سیستم مدولار
3. سیستم گیاهان رول شده

سیستم درجا :

• تمام لايه های بام سبز به صورت تفكيک شده بر روی بام اجرا می شوند قابليت تنوع اجرا بر روی شكل های مختلف بام را دارد امكان اجرا برای انواع مختلف بام سبز را دارد.         

سیستم مدولار :

• بر روی بام ساختمان های نوسازو ساختمانهای قديمی قابل اجرا هستند.
• متشكل از جعبه های مستطيل شكل حاوی يك لايه زهكش ، لايه فيلتر و بستر كشت هستند كه گياهان از پيش در آن روييده اندو آماده سازی شده اند.
• اين قطعات مستطيل شكل در كنار يكديگر بر روی سطح قرار گرفته و كل آن را مي پوشانند.
• لايه های عايق رطوبت و ضد ريشه اغلب به صورت درجاروی سطح بام نصب مي شود. 
• نوع گياهان و عمق بستر كشت متفاوت بوده و اغلب از75 تا 300 ميليمترمتغیراست.
•  از مزايای اين سيستم سهولت اجرا و در عین حال دستيابی سريـع به بام سبز می باشد.

سيستم گياهان رولشده :

• در اين سيستم لايه خاک و گياه متصل بهم است.
• به صورت لوله شده به محل آورده و در روی سطح پهن میشود.
• اين سيستم بيشتر گياهان سبز پوشاننده چمنی را شامل می شود.
• آماده سازی سريـع از مهمترين مزايای آن محسوب میشود
• نصب سريـع و آسان
• بر روی بامی كه عايق رطوبت دارد قابل اجرا است.

مراحل اجرای بام سبز :

مرحله اول : زيرسازی

• بعد از محاسبه و اطلاع يافتن از میزان بارگذاری مجاز بر سقف اجراء شده با توجه به محاسبات سازه ای ساختمان، زيرسازی انجام می شود.
• زيرسازی شامل كروم بندی و ايزولاسيون و شبكه بندی آهنی است.
• كروم بندی و اجرای شيب به سمت چاه خروج آب جهت هدايت آب باران و برف و نیز آب حاصل از آبياری گياهان و چمن موجود در بام انجام می شود.
• برای بام های سبز رعايت حداقل ٢درصد شيب برای خروج آب الزامیاست.
• بعد از شيب بندی، ايزولاسيوند بام اجراء می گردد. ايزولاسيون می تواند ايزوگام و يا ورق های عايق بندی مانند ژئوتكستايل،  ژئو ممبران، ژئوكامپوزيت و ... باشد.
• انتخاب جنس ايزولاسيون كف بام بر اساس نوع منطقه و  شرايط آب و هوا صورت می گیرد.
• بعد ازاجرای شيب بندی و ایزولاسیون نوبت به اجرای شبکه بندی آهنی است اجرای شبکه آهنی با بار از پیش محاسبه شده اهمیت زیادی در زیرسازی بام سبز دارد زیرا در زیر این شبکه تاسیسات برقی و مکانیکی اجرا خواهد شد و نیز مسیر خروج آب از زیر این شبکه خواهد بود.
• شبکه بندی گسترده آهنی با استفاده از قوطی های 4*4 و در برخی جاها 4*8 میباشد.
• قبل از جوشکاری و شروع شبکه بندی از ضد زنگ جهت پوشش قوطی ها استفاده میشود اجرای شبکه آهن به صورت مربعی و درابعاد 30 یا 40 سانتی ( بسته به نوع طراحی ) می باشد ارتفاع این شبکه از کف بام بین 15 تا 30 متر میباشد این ارتفاع از کف به جهت عبور لوله های تاسیساتی برق ، آب ، گاز و نیز عبور آب باران و.. است.

مرحله دوم : اجرای تاسيسات

• بعد از اجرای شبكه آهن و ايجاد ارتفاع مورد نظر، نوبت به عبور تاسيسات است. لوله های آب از فلكه اصلی آب كه به پشت بام رسيده را مدنظر قرار داده و بسته به نوع طراحی باكس های گل و گياه در قسمت های مختلف بام، شلنگ های آبياری را از زير شبكه آهن عبور می دهيم و به نقاط مورد نظر می رسانيم .
• چنانچه از سيستم مه پاش در آلاچيق و يا قسمت های مختلف بام نیز بخواهيم استفاده كنيم بايد شلنگ های مخصوص مه پاش و اتصال آن ها به سيستم آبياری را مدنظر قرار دهيم .
• سپس لوله های برق و عبور كابل ها را  شروع می كنيم و مانند لوله  كشی آب، به نقاط موردنظر نورپردازی كه قبلا در طراحی مشخص شده، لوله های برق را  عبور می دهيم .
• بايد مدنظر داشت نورپردازی هم برای ديوارها و هم كف و همچنین  برای قسمت هایی مانند باربكيو و محل پمپ سيستم آبياری مورد نياز است.
• لوله کشی گاز در صورت نياز برای گرم كردن محيط آلاچيق (در زمستان) انجام خواهد شد.
• البته بسته به نوع طراحی ممكن است از هيتربرقی استفاده شود.

تاسيسات زهکشی شامل  :

•  خروجیهای سقفی 
•  لوله های داخلی
• آب راه هایی در مقابل درب ها ناودان
• فواره های  پاششی
• سرريزهای اضطراری

  زهكشی سقف های شيب دار :

•  زهكشی سقف های شيبدار از طريق نوارهای ماسه ای يا از طريق لوله های زهكش یا آبروها و ناودانهای  خارجی يا داخلی سقف صورت مي گیرد.

مرحله سوم : اجرای باكس گل

• در اين مرحله طبق طراحی انجام گرفته، محل های موردنظر جهت ساخت باكس گل و گياه را با قوطی آهنی ٤*  ٤آهن  كشی می كنيم. اين آهن  كشی به شبكه آهنی زير اتصال داده می شود. قوطی ها را از قبل ضدزنگ می زنيم.
•  داخل این باكس با ورق گالوانیزه ٣ ميلی متر كاملا پوشش داده می شود. خم كاری ورق طبق ابعاد بايد از قبل در كارخانه انجام شود و سپس به پای كار ارسال گردد.
• زيرباكس ها حتما چندين سوراخ ايجاد می كنيم تا آب حاصل از آبياری گل و گياهان بتواند  عبوركند. عمق مناسب برای كاشت گل و درخت و گياه در اين باكسها نبايد از50سانتی متر كمتر باشد.
• بايد در نظر داشت شلنگ مخصوص سيستم آبياری در محل مورد نظر آماده باشد و به محض كاشت سيستم روشن شود تا روز اول كاشت كاملا گل ها غرق آب شوند.
• سپس با چوب زيرساز، كار زير سازی باكسها را انجام می دهيم تا برای نصب  ترموودآماده باشد.
• نصب چوب ترموروی چوب زير ساز انجام می گیرد و به وسيله منگنه برقی و پيچ روی آن محكم می شود.

گیاهان مناسب برای روف گاردن  ( بام سبز ) 

• اسطو خودوس 
• رزماری 
• نسترن زینتی 
• چمن مقاوم
• زیتون زینتی 
• پامپاس گراس 
• نخل مرداب 

این گیاهان علاوه بر زیبایی ، مقومت بالایی در برابر گرما ، باد و کم آبی دارند 

مرحله چهارم : نصب ورق پانچ وترموود

• در اين مرحله روی شبكه آهنی كه قبلا اجرا شده است، با ورق پانچ٣ميلی متر بطور كامل جوشكاری می شود.
• بايد دقت داشت طبق طراحی ، قسمت هایی  كه در كف ، چوب ترموو يا آلاچيق اجرا می شود را نبايد با ورق پوشاند.
• علت استفاده از ورق پانچ ، عبور آب باران از روی كار تمام شده به قسمت زيرين شبكه آهنی است. ورق ها نیز بايد از قبل ضدزنگ خورده باشند.
• روی ورق پانچ با چمن مصنوعی پوشانده می شود. قسمتهایی كه ورق پانچ ندارد ، چوب زيرساز به كار برده می شود و سپس روی آن با چوب  ترموپوشانده می شود.
• طبق نقشه های طراحی آلاچيق ، مبلمان و نورپردازی مد نظر جانمایی و اجرا می شود.

مراحل اجرای بستر كاشت بام سبز :

• نظافت سطح بام
• شيب بندی و تعبيه آبراهها
•  اجرای عايق رطوبتی و حرارتی            
• جرای عايق ضد ريشه
•  اجرای عمليات  زهكشی
• اجرای فيلتر خاک
•  ريختن سبكدانه ها
• ريختن بستر كاشت
•  كاشت گياه

مراحل اجرای بستر كاشت بام سبز :

1) شيب بندی بام و تعبيه آبراه ها :

• بعد از تمیز كردن و نظافت بام نوبت شيب بندی و تعبيه آبراه هاست .
• لازم است كه شيب بندی مناسب در سطح بام جهت هدايت آب به آبراه ها و تعبيه آبراه به تعداد كافی ومتناسب با سطح وهندسه سقف صورت گیرد.
• از طريق كروم بندی كليه قسمت های بام به سمت ناودان شيب بندی می شود آنگاه بین كروم ها را با بتن سبک پر ميكنند .
• سپس بر روی سطح بام به ضخامت حدود ٢سانتیمتر سيمان پخش میكنند و در نهايت بر روی آن عايق رطوبتی اجرا می شود.

2) اجرای لايه عايق رطوبتی و حرارتی: 

• اجرای عايق حرارتی در همه موارد الزامی نيست ؛ در اقليم های معتدل ، بام سبز می تواند با توجه به ضخامت و نوع گياهان كاشته شده به عنوان عايق حرارتی عمل كند.
• وظيفه عايق رطوبتی ايجاد سد در برابر نفوذ آب به ساختمان و هدايت به سمت سيستم تخليه است.
• اين عايق ها به دو دسته عايق های پلی اتيلنی و عايق های پايه قیری تقسيم مي شوند كه امكان استفاده از هر دو نوع در ساختمان وجود دارد.

3) اجرای لايه ضد ريشه :

• اين نوع عايق در برابر نفوذ ريشه مقاوم است و از نوع عايق بندی ممبران چند لايه است كه به شكل تخصصی برای محل های كشت طراحی و بهينه سازی شده است.
• در عايق بندی محل های كشت ،لايه ممبران دارای نوعی مواد ضد ريشه ( Antiroot )است كه مانع رشد و نفوذ ريشه به آن می شود ايزولاسيون ضد ريشه معمولا فقط برای باغچه های كشت يا فلاورباكس ها انجام میشود اما اگر تمام سطح روف گاردن با گياهان پوششی يا چمن طبيعی كشت شود ايزولاسيون تمام سطح بام از نوع عايق ضدريشه روف گاردن می باشد.

4) اجرای لايه محافظ :

• اين لايه وظيفه محافظت از لايه ضد ريشه را در برابر نیروی پانچ ناشی از لايه زهكش به عهده دارد با توجه به اينكه بار خاک و گياهان بصورت كامل بر روی لايه زهكش وارد می شود و از آنجا كه شكل لايه زهكش به گونه ای است كه اين فشار را به صورت نقطه ای به لايه ضد ريشه وارد می كند لذا به لايه ژئوتكستايل جهت محافظت از لايه ضد ريشه در برابر آسيب و سوراخ شدن نياز می باشد.
• برای محافظت از لايه ضد ريشه در برابر فشار پانچ ذكر شده از لايه ژئوتكستايل نبافته يا نمدی با وزنی بین   300 تا 500 گرم بر متر مربـع و از جنس پلی پروپيلن و يا پلی استر استفاده مي شود.

5) اجرای لايه  زهكشی  :

• زهكش ها لايه پليمری هستند كه معمولا از جنس پلی پروپيلن و در شكل ها و ابعاد گوناگون ساخته می شوند. 
• برخی از زهكش های مورد استفاده در بام سبز به گونه ای طراحی ميشوند كه علاوه بر هدايت جريان آب اضافی موجود در گلدانها امكان ذخیره آب را داشته باشند تا به اين ترتيب خاک گلدانها مدت زمان بيشتری مرطوب بماند و نياز به آبياری كاهش پيدا كند برای انتخاب زهكش مناسب بايد به نكاتی مانند عمق كاشت گلدان ها ، میزان بارندگی ، حجم آبی كه وارد گلدان ها میشود ، نياز آبی گياهان ، ابعاد و اندازه های زهكش ، مقاومت فشاری زهکش ، سرعت تخلیه آب و میزان ذخیره آب توجه نمود.

6) اجرای لايه فيلتر :

• وظيفه اين لايه جدا سازی و تفكيك ذرات خاک و آب مي باشد به گونه ای كه مانع حركت  وتخليه آب نشده و در عین حال از ورود ذرات خاک و ... به سيستم  زهكشی و تخليه آب ساختمان جلوگیری می نمايد.
• لایه فيلتر از جنس ژئوتكستايل نبافته است. تفاوت عمده ژئوتكستايل محافظ با  ژئوتكستايل فيلتر، وزن و  ضخامت آن هاست. ژئوتكستايل فيلتر وزنی معادل ١٥٠تا ٣٠٠گرم بر متر مربـع( گرماژ ) دارد و ضخامتش كمتر میباشد در حالی كه ژئوتكستايل محافظ وزنی معادل 300 تا 500 گرم بر متر مربـع دارد.

7) لايه بستر كشت :

• سه معيار قابليت جذب و نگهداری آب ، وزن كم و امكان تغذيه ريشه گياه با مواد معدنی از مهم ترين معيارهای تركيب مناسب اجزای خاک محسوب مي شوند.

8) لايه پوشش گياهی :

• گياهان مورد نظر بايد متناسب با نوع اقليم منطقه و نوع بام سبز انتخاب شوند.

نکات فنی مهم در اجرای روف گاردن ( بام سبز )

• استفاده از لایه های ضد ریشه ( Root Barrier ) برای محافظت از سقف 
• انتخاب گیاهان متناسب با اقلیم شهر ( به عنوان مثال : در شهرهای تهران یا اصفهان استفاده از گیاهان مقاوم به گرما ) 
• استفاده از مصالح سبک مانند : چوب ترموود و کامپوزیت 
• طراحی مسیر دسترسی ایمن و آسان به پشت بام 

اجزای اصلی بام سبز :

1. پوشش گياهی

2. بستر كشت

3. لايه فيلتر  

4. لايه زهكش

5. لايه محافظت

6. لايه ضد ريشه

7. لايه عايق رطوبتی  

اجزای تكميلی اجزای اصلی بام سبز :

1. عايق حرارتی  

2. لايه كنترل بخار

3. لايه حفظ آب

4. لايه ضد لغزش

اجزای جانبی بام سبز :

• به منظور افزايش كارایی بام های سبز، به خصوص در زهكشی و هدايت مناسب جريان آب ، تجهیزاتی به عنوان اجزای جانبی بام سبز به كار میروند.
• نمونه هایی از اين محصولات عبارتند از:
•  تجهیزات مرتبط با دفع آب مانند كفشور،  كانال ها و لوله های عبور آب ، دريچه ها ، اتاقک بازديد ، شبكه های پوشاننده كانال ها ، كانال های عبور لوله های تاسيساتی  
•  لبه های جدا كننده و حائل ها كه از مصالح بتن ، پلاستيك  فشرده و يا آلومينيوم و ورق گالوانیزه قابل ساخت هستند. كف پوش ها ،پايه های نصب كفپوش، جدا كننده ها ،جان پناه ها و موارد مشابه

1) دريچه محافظ آبرو :

• محل تخليه آب بام همواره محل مناسبی برای رشد ريشه های گياه محسوب می شود. به طوری كه گاه ايجاد شبكه درهم پيچيده ای از ريشه ها موجب گرفتگی لوله تخليه آب بام مي شود.
• به منظور ممانعت از چنین اتفاقی از دريچه های مشبك با قابليت بازديد برای مصون نگاه داشتن خروجی های آب بام از هجوم ريشه گياهان استفاده می شود.
• جنس اين دريچه ها پلاستيک فشرده يا ورق های گالوانیزه هستند.
• بهتر است كه در حدفاصل دريچه و محل كاشت گياه از حايلی شن ريزی شده استفاده  شود .

2) جدا كننده مسیر حركتی از فضای سبز :    

• جدا كننده ها سطوحی اغلب ال شكل و مشبک هستند كه نقش حائل ميان بخش های شن ريزی شده يا پرشده با مصالح ديگر را دارند.
• استفاده از سطوح مشبک به منظور امكان عبور جريان آب از دو طرف و عدم سد كردن مسیر آن الزامی است. 
• جدا كننده ها بر روی لايه فيلتر قرار می گیرند و تثبيت می شوند. جنس جدا كننده ها از مصالح ورق گالوانیزه، پلاستيك  فشرده و در مواردی بتن مي باشد.

3) كانال های مشبک جدا كننده :

• اين قطعات اغلب در نقاط تماس با بازشوهاو يا حدفاصل ميان دو مصالح در كف بام به شمار می رود و وظيفه هدايت روان آبها را در سطح بام بر عهده دارند.

4) كفپوش :

• كفپوش ها مانند كفپوش های سفالی پلاستيكی و يا چوبی پايه دار كه مسیرهای حركتی را هم تراز سطح پوشش گياهی تنظيم می كند از ديگر اجزای جانبی بام سبز به شمار می روند.

5) جان پناه :

• ارتفاع جان پناه پشت بام ، روفگاردن ، بالكن ، تراس ، ايوان و غیره بايد بيش از ١٢٠سانتيمتر باشد تا از سقوط افراد جلوگیری شود.
• اگر ساخت جان پناه با روش ديوارچينی انجام شود بايد پهنای 10 تا 20 سانتیمتری برای آن در نظر گرفته شود.
• ديوارچينی هم استانداردهای خاص خود را دارد ، برای مثال بايد در ساخت آن از آجر سيمان يا بتن و قرنیز استفاده شود.
• ارتفاع ساختن جان پناه شيشه ای و فلزی بايد حداقل ١٢٠سانتيمتر باشد.
• در جان پناه شيشه ای بايد از شيشه سكوريت با ضخامت تضمین شده استفاده كرد.
• انواع متریال مختلف می توانند در ساخت جان پناه روفگاردن مورد استفاده قرار گیرند از  برجسته ترين و رايج ترين متریال به كار رفته در جان پناه ميتوان به شيشه ، چوب پلاست و فلز اشاره كرد .

اجرای بام سبز در سطوح شيبدار :

• اگر شيب بام سبز زير 45 درجه باشد امكان استفاده از تكنيک بام سبز شيب دار وجود دارد .
• به دليل وجود  برخی مشكلات ساختاری استفاده از هر نوع گل و گياه در سقف های دارای شيب بيش از 45 درجه ممنوع است . 
• برای بام سبز شيب دار می توان از لايه بندی های بام سبز مسطح ( بام های سبز مسطح به بام هایی گفته می شود كه شيب آن ها بین ٣ تا ١٠ درجه باشد) استفاده كرد با اين تفاوت كه بايد نگه دارنده ی بستر كشت را هم به كار برد.
• برای اين منظور بعد از لايه فيلتر در قسمت بستر كشت ، ژئوسل به منظور تثبيت خاک قرار داده می شود.
• ژئوسل مانع نشست خاک و فرسايش آن می شود ، در شيب های بيش از 20درجه استفاده از محافظ شيب و سازه ضد لغزش الزامی است.
• استفاده از گياهانی كه نياز به آبياری فراوان دارند بر روی سطوح شيبدار ممنوع است.

سيستم آبياری بام سبز :

• در روزهای گرم ، گياهان بام سبز نياز به آبياری روزانه دارند.
• شرايط اساسي انتخاب سيستم آبياری بام سبز :

1. خصوصيات خاک
2. شيب زمین   
3. شرايط آب و هوایی  
4. منبع تامین آب
5. نوع گياهان و گل های كاشته شده
6. منابع مالی

• كليه سيستم های آبياری دارای اجزای مشخصی هستند كه چه به صورت دستی و چه به صورت اتوماتيک عمليات آبياری را انجام می دهند.
• بخش پايه تمام سيستم ها منبع آب و برق ، تانك ذخیره آب ، پمپ و سيستم انتقال آب به گياهان است.

1.  جزئيات اجزای آبياری اتوماتيک
2.  تايمرهای آبياری اتوماتيک ( تک خروجی و چند  خروجی ) ( آنالوگ و ديجيتالی )
3. لوله های پلی اتيلنی آبياری
4. اتصالات ( زانویی و سه راهی )
5. ميخ های تثبيت كننده لوله در بستر خاک
6. قطره چكان( دريپر ) 
7. آب پاش

انواع سيستم آبياری بام سبز :  

 1) آبياری طبيعی  ( كشت ديم ) :

• هدف از به كار بردن كلمه ديم در اينجا استفاده گياهان بام سبز از بارش های طبيعی برای تأمین نياز آبی است.

2) آبياری دستی :

• در سيستم آبياری دستی بر روی بام شیر برداشت برای تأمین آب در نظر گرفته می شود.
• تعداد و محل شیرهای برداشت بر اساس مساحت بام و طول شلنگ آب پاش تعيین می گردد به گونه ای كه تمام سطح بام پوشش داده شود.
• علاوه بر آن بايد فشار لازم برای پاشش آب به وسيله پمپ تأمین شود  وبهتر است يک تانک نیز برای كمك به عملكرد پمپ در نظر گرفته شود.
• در آبياری دستی می توان مسیرهای دسترسی به بخشهای مختلف را با كفپوش مشخص كرد تا از لگد شدن گياهان خودداری شود و برای آبياری از پاش مناسب استفاده كرد.
• در مناطقی كه گرما يا خشكی در چندماه محدود از سال وجود دارد استفاده از سيستم آبياری دستی مناسب است چون در ساير ماه هاآب از طريق  بارندگی تأمین می شود.

3) آبياری بارانی :

• بهترين استفاده از روش آبياری بارانی برای سطوح چمن كاری است. در اين روش آبپاش ها آب را به صورت قطره های كوچک بر روی گياهان می ريزند.
• اين روش آبياری به دليل دمای زياد بام و افزايش تبخیر به اندازه آبياری قطره ای كارآمد نيست اما میتواند به بالا بردن رطوبت محيط و كاهش دما كمک كند.
• انواع مختلفی از پاشنده ها برای استفاده در اين روش وجود دارد مانند آبپاش ثابت نوسانی و چرخشی كه نوع و محل قرارگیری آنها بر اساس مساحت شعاع پاشش،نوع گياهان و نياز آبی تأمین می شود.
• نكته مهم در مورد آبياری بارانی تأمین فشار مورد نياز آن است چون آبپاش در فشار كمتر از حد غیر فعال میشود.
• مديريت اين سيستم های آبياری می تواند به صورت دستی و يا با استفاده از تايمر و كنترل به صورت هوشمند انجام گیرد.

4) آبیاری قطره ای :

• سيستم قطره ای جديدترين ، دقيق ترين و بصرفه ترين روش است.
• در اين روش لوله های آبياری در روی خاک خوابانده شده يا در لابه لای خاک دفن میشود و آب ازطريق نازل های كوچك نصب شده بر روی لوله های فرعی وارد خاک می شود در نتيجه آب مصرفی به طور مستقيم دردسترس ريشه قرار میگیرد.
• در آبياری قطره ای آب خارج شده از زهكش و آب تبخیر شده كمترين میزان ممكن است. 
• در اين سيستم امكان تناوب آبياری باحجم كم وجود دارد به اين صورت كه به جای آبياری يك مرحله و با حجم زياد، آبياری در چند مرحله و با حجم كم انجام  میگیرد و رطوبت هميشه در دسترس گياه خواهد بود.
• انتخاب نوع لوله و نازل ها بر اساس نوع گياه و میزان آب مورد نياز آن است.
• در بام های شيب دار لوله های آبياری در عرض شيب قرار گرفته و به صورت عمود به لوله اصلی انتقال آب  متصل میشود. 
• آبياری به روش قطره ای ، وزن وارد شده به سقف را كاهش می دهد چون حجم آب در مقادير كم به خاک وارد می شود.
• اگر چه استفاده از سيستم آبياری قطره ای هزينه بيشتری دارد اما معمولاً اين هزينه اوليه در مدت طولانی جبران خواهد شد.

هزینه اجرای روف گاردن ( بام سبز ) :

• هزینه بام سبز به عوامل مختلفی مانند : متراژبام ، نوع سازه ، مصالح ، سیستم آبیاری و طراحی بستگی دارد. 
• اما باید توجه داشت که روف گاردن یک سرمایه گذاری بلند مدت محسوب می شود و علاوه بر افزایش ارزش ملک ، باعث کاهش هزینه انرژی نیز می گردد . 

1) فضای سبز روی بام  :

• فضای سبز روی بام می تواند با توجه به سلیقه و شرایط آب و هوایی منطقه انواع مختلفی داشته باشد.
• این فضای سبز شامل گیاهان پوششی و یا مجموعه ای از درختان و درختچه هاست. با توجه به نوع گیاهان و تراکم فضای سبز هزینه اجرای روف گاردن متفاوت خواهد بود.

2) تعداد گلدان ها یا مساحت پروژه  :

• ابعاد اجرا شده نیز جز مهم ترین عواملی هستند که بر روی قیمت تاثیر گذار میباشند.
• برای اجرای بام سبز در ابعاد بزرگتر نیاز به گلدان های بیشتر با تجهیزات بیشتر نیز میباشد که همگی می توانند هزینه را تغییر دهند.
• به طور کلی اکثر شرکت ها بعد از انتخاب نوع گیاهان و تجهیزات لازم قیمت را به صورت متری محاسبه میکنند.

3) تجهیزات استفاده شده و نوع کف  :

• یکی از پارامتر های دیگری که بر روی قیمت می توانند تاثیر گذار باشند تجهیزات استفاده شده می باشد.
• شما اگر بخواهید در بام سبز خود از مبلمان، اجرای باربیکیو، اجرای نورپردازی و … هم استفاده کنید هر کدام از آنها به طور جداگانه دارای قیمت های مختلف هستند که در صورت داشتن آن امکانات نیز قیمت نهایی افزایش خواهد یافت.

آبیاری روف گاردن  :

• یکی از مسائل مهم در تعیین و مشخص نمودن هزینه اجرای روف گاردن آبیاری است.
• می دانید که یکی از عوامل مهم نگهداری از گیاهان بام سبز آبیاری آن است.
• به طور معمول به دلیل محدودیت هایی که در زمینه بهره گیری از نیروی انسانی در جهت آبیاری و باغبانی وجود دارد به طور معمول از آبیاری اتوماتیک و قطره ای استفاده می شود.
• اگر چه ممکن است در نگاه اول آبیاری اتوماتیک هزینه بیشتری داشته باشد اما در مدت زمان طولانی صرفه اقتصادی بسیار بالایی به نسبت قیمت و کارکرد خود دارد.

انواع سازه ها در بام سبز :

آلاچيق - جكوزی - پرگولا - پل - گلخانه - نيمكت - آبنما - آتشدان - آبراهه - تاب - باربيكيو - آرک - جان پناه - فلاورباكس - سايبان - ديوار سبز - استخر - آربور - آبنما   

• از لحاظ ظاهری به دو دسته هندسی و طبيعی تقسيم می شوند.
• براساس چگونگی پمپاژو جريان آب به دو دسته ثابت و متحرک تقسيم بندی می شوند.

آلاچيق 

• از انواع آلاچيق روفگاردن می توان به آلاچيق شيشه ای، چوبی، فلزی و آلاچيق روفگاردن فايبرگلاس اشاره كرد.
• اين آلاچيق ها بايد با  توجه به  شرايط محيطی و مقدار فضا   كه در اختيار  داريد، انتخاب شود.
• استفاده از آلاچيق های چوبی و فلزی در آب و هوای مرطوب مناسب نيستند. چرا كه در مدت زمان سريـع تری دچار فرسوگی می شوند.

آتشدان

• آتشدان ها را می توان بسته به  فضا به صورت ذغالی، برقی و شعله ای اجرا كرد.

فلاورباكس

•  انواع متريال برای فلاورباكس شامل : فايبر گلاس ،PVC ، كامپوزيت ،سفال ،فلز، سنگ طبيعی ، بتن ، چوب های طبيعی و فرآوری شده
• انواع آبنما باغي مناسب براي روفگاردن
•  گروه اول : آبنماهای آبشار شامل نازل های پرده آب، نی ريز، آبنما ديواری آبريز و كرتین   
• گروه دوم : آبنماهای بارانی شامل آبنمای ريزشی و نواری گروه سوم :آبنماهای حوض شامل انواع بركه، حوضچه، آبراهه و جام
• گروه چهارم : آبنماهای ديواری شامل آبنمای شيشه ای، ديوار خيس، آبنمای مشی و آريا وال
• گروه پنجم : آبنماهای آب و آتش شامل پكيجهای آب و آتش و آتشدان

آلاچيق  

• ساخت آلاچيق روفگاردن علاوه بر موارد عمومی ساخت و اجرای آلاچيق دارای يكسری نكات و  ملاحظات می باشد كه بايد با حساسيت بيشتری مد نظر قرار گیرد تا در استفاده از آنها بتوان بهترين بهره را برد. 
• وزن : آلاچيق مستقر بر روی بام و فضای روفگاردن نمیتواند وزن  سنگین و بالایی داشته باشد چرا كه وزن زياد می تواند سازه را دچار آسيب نمايد لذا ساخت آلاچيق های سنگی و سيمانی و يا استفاده از گابيون در ديواره ها به دليل وزن زياد مردود بوده و اگرچه در محوطه سازی می تواند مناسب باشد اما  درروفگاردن توصيه نمیشود.
• آلاچيق بايد بر روی سطحی مستحكم قرار بگیرد بنابراين محل مناسب  جايگذاری آن ،ستون های ساختمان می باشد.
• محل نصب آلاچيق بايد كاملا مسطح و بدون ناهمواری باشد.
• همگونی با ساير اجزا : در ساخت آلاچيق روفگاردن بايد آن را به عنوان جزیی از يك كل ( روفگاردن) در نظر گرفت و تناسب آن با ساير آيتم های بام سبز مانند انواع فلاورباكس ها، آبنما  وآتشدان و … لحاظ نمود چرا كه در غیر اين صورت ممكن است مطلوبيت نهایی حاصل نگردد.
• پوشش در مقابل عوامل محيطی : در اجرای آلاچيق روفگاردن بايد جهت وزش باد و تابش آفتاب را در نظر گرفت و ديوارها و سقف را متناسب با آنها طراحی و اجرا نمود تا از گزند عوامل طبيعی در امان بودوبتوان به راحتی ازآن استفاده كرد چرا كه در روفگاردن ، ارتفاع شدت باد وباران وآفتاب بيشتر بوده و می تواند مانع بهره مندی از آلاچيق گردد.

باربيكيو 

انواع باربيكيو از نظر منبع توليد حرارت :

1.  باربيكوگازی
2. باربيكيو ذغالی
3. باربيكيو برقی 

 انواع باربيكيو از نظر متريال سازه :

1.  باربيكوسنگی
2. باربيكيو آجری
3. باربيكيو بتنی و سيمانی  
4. باربيكيو چوبی  
5. باربيكيو فلزی

بهترين جايگاه باربيكيو  :

1. توجه به جهت وزش باد
2. توجه به جهت تابش آفتاب و سايه

• جايگاهی كه باربيكيو در آن دارد تاثیر مستقيمی در كيفيت كاربری آن خواهد داشت.
• رعايت ايمنی مهم ترين نكته است و در  مرحله بعد دور ماندن از جهت دود باربيكيو هم بايد مورد توجه قرار بگیرد.
• برای ايمنی بايد فاصله مناسب بین  كوره و مواد مستعد آتش در روفگاردن مثل سطوح چوبی و آلاچيق در نظر گرفت.
• باربيكيو هميشه روی يك سطح تمیز و صاف به دور ازهرگونه بقايای احتمالی قابل اشتعال مانند زباله ها ،درختان كم ارتفاع و فلاورباكس ها باشد.

استخر

انواع استخر :

• از نظر اجرا به دو دسته ثابت وپرتابل تقسيم می شود علاوه بر آن سازه استخر می تواند دائمی يا موقت باشد.
• استخرهای ثابت همه از نوع دائمی هستند و در محل اجرا می شوند در حاليكه استخرهای پرتابل بر اساس نياز می توانند دائمی (مانند استخرهای فايبرگلاس) و يا موقت ( مانند استخرهای بادی ) باشند.

  شرايط مهم در ساخت استخر روف گاردن :

1. سازه سقف بايد توان تحمل وزن استخر و آب درون آن را داشته باشد و اين وزن از ابتدا در طراحی ساختمان محاسبه شود. در ساختمان های ساخته شده نوع و اندازه استخر بر اساس قدرت تحمل بام انتخاب می شود.
2. -سطح بام بايد صاف و مسطح باشد و بر روی سطح پشت بام باشد .
3. برآمدگی يا فرورفتگی وجود نداشته باشد. ضمن آنكه بام های شيبدار مناسب طراحی استخر نيستند.
4. از جمله ديگرشرايط ساخت استخر در روفگاردن اندازه پشت بام است. پشت بام ساختمان بايد به اندازه ای بزرگ باشد كه استخر بدون مشكل و محدوديت در آن ساخته شود. درروفگاردن های كوچک از استخرهای مناسب مانند استخرهای بادی می توان استفاده كرد.
5. برای ساخت استخر باید به آب و هوای منطقه توجه كرد به طور معمول احداث روی بام در مناطقی با اب و هوای سرد مناسب نیست در چنین مناطقی آب درون استخر یخ زده و می تواند به بنا آسیب برساند.

انواع كفپوش بام سبز :

• كف روفگاردن يا بام سبز با متريال های مختلفی می تواند پوشانده شود كه از جمله آن ها می توان به چوب ترموود ، تایل بتنی و انواع سنگها اشاره کرد.
• برای اجرای كفپوش سنگی و بتنی بایستی زيرسازی مسطح و تراز انجام دهيم.
•  برای اجرای كفپوش چوبی ، كف با ترمووديا فلز شبكه بندی شده و بعد تايل ترموود بر روی آن نصب می گردد.

نورپردازی در بام سبز :

• نورپردازی متمركز: دراين نوع نورپردازی ، تمام عناصر و المانهای روشنی بخش، به صورت متمركز در يك بخش نظیرآلاچيق ها، فضای استخر، تراس ، نشيمن و يا باغچه ها به كار گرفته می شوند.
• نورپردازی گسترده : دراين نوع نورپردازی بام سبز می توان با به كارگیری شيشه و سنگ ، برای انتشار و انعكاس نورها در محوطه پشت بام ، جلوه ای خاص به فضای روفگاردن داد.

 پركاربردترين تجهیزات برای نورپردازی روفگاردن :

لامپ های ديواركوب ، حسگرهای حركتی ، نورهای ريسه ای ، چراغ های LED، چراغهای پايه دار، چراغ های دفنی و نور و افكن ها

• روف گاردن ترکیبی از هنر ، طبیعت و مهندسی است . طراحی حرفه ای بام سبز می تواند محیطی آرام ، زیبا و دوستدار محیط زیست ایجاد کند .
• اگر قصد دارید پشت بام ساختمان خود را به یک باغ زیبا تبدیل کنید ، بهتر است طراحی و اجرای آن را به تیمی متخصص بسپارید تا از نظر فنی و زیبایی شناسی بهترین نتیجه حاصل شود . 

اگر به دنبال طراحی و اجرای روف گاردن تخصصی هستید ، تیم ما در شرکت فراتیماس با سال ها تجربه در طراحی و اجرای فضای سبز ، آماده ارائه مشاوره ، طراحی و اجرای پروژه های بام سبز در سراسر ایران است . 

برای دریافت مشاوره رایگان و برآورد هزینه ، همین حالا با ما تماس بگیرید .